Saga Eiðfaxa

Eiðfaxi var stofnaður árið 1977 og kom fyrsta tímaritið út í júlí sama ár. Framkvæmdastjóri þess var Gísli B. Björnsson, ritstjóri og ábyrgðarmaður Sigurjón Valdimarsson og um útlit og umbrot sá Pétur Behrens. Í ritnefnd þess voru Sigurður Haraldsson, Pétur Behrens, Árni Þórðarson, Sigurbjörn Bárðarson og Þorvaldur Árnason. Ljósmyndir tóku Gísli og Sigurjón og um vélritun sá Sigurveig Stefánsdóttir.

Hér á eftir fer sagan af Eiðfaxa og því hvernig á því stendur að tímaritaútgáfan ber nafn hans.

„Eiðfaxi hét hann, sonur Flugu og Sinis, fyrsti hesturinn sem sagan greinir að getinn sé og fæddur á íslenskri grund. Hann gat sér mikillar frægðar, bæði á Íslandi og erlendis og ber þar allt að einu, fádæma afrek hans þá er hann var uppvaxinn, en ekki síður þann bakgrunn er var að getnaði hans og fæðingu. Sá atburður gerðist á öndverðri landnámsöld, að gripaflutningaskip kom til Íslands, svo sem títt var þá, og tók land í Skagafirði. Svo illa tókst til við uppskipun hrossa úr skipinu að unghryssi eitt slapp úr höndum uppskipunarmanna og týndist í Brimnesskógi. Ungur skagfirskur bóndi, Þórir dúfunef, en hann var leysingi Öxna-Þóris, keypti vonina í merinni og fann síðan og nefndi hana Flugu. Fluga er eina nafngreinda hrossið, sem fornsögur geta um að flutt væri til Íslands.

Nokkrum sumrum síðar bar svo við að Þórir var á verð suður á Kili ásamt fleiri Skagfirðingum. Varð þar á vegi þeirra ferðamaður, kvaðst sá heita Örn, en þeir þóttust kenna að vera mundi Örn landshornamaður er svo var nefndur. Allvel var hann hestaður, en þó bar einn þar af, er hann kvað bera nafnið Sinir. Þeir virtu fyrir sér hross hvor annars Þórir og Örn, svo sem hestamönnum er títt og hvort sem orðræða þeirra varð lengri eða skemmri lauk henni svo að þeir ákáðu að reyna með þeim Flugu og Sini, hvort skjótara væri að renna skeiðið. Þeirri kappreið lyktaði svo, að skjótleiksmunur þeirra Flugu og Sinis var slíkur að þegar Örn hafði lokið helmingi sprettfærisins mætti hann Þóri og Flugu á leið til baka. Ekki verður í efa dregið að bæði hafi hrossin farið á kostum.

Ekki urðu hlaupin einu viðskipti hrossanna, því svo er frá greint að frá þessum vorleik fór Fluga ekki hryssa einsömul; á næsta sumri ól hún hestfolald sem kennt var Sini og hlaut nafnið Eiðfaxi.

Eiðfaxi var síðar gefinn til Noregs, sem kongungsgersemi og vann sér þar ódauðlega frægð, sem ekki verður þó nánar frágreint hér.

Aðstandendum þessa rits, sem hér hefur nú göngu sína, þykir við hægi að það beri nafn þess hests, sem svo vítt um bar frægðarorð íslenskra gæðinga.

Sagan af foreldrum hans minnir á hugstæðan hátt að á Íslandi hefir það aldrei farið eftir mannviðringum eða fyrirferð pyngjunnar hvernig reiðhestur bar sig til eða fór undir manni.“

Eiðfaxi, 1.tbl. júlí 1977.